Vật Dụng Trong Sinh Hoạt Gia Đình Miền Tây – Miền Tây! Nhắc tới là thấy thương thấy nhớ cái xứ sở miệt vườn sông nước Cửu Long. Con người ở đây thiệt thà, chất phác, sống chan hòa với thiên nhiên. Cái tình, cái hồn của người miền Tây hổng chỉ thể hiện qua lời ăn tiếng nói, qua những câu hò điệu lý ngọt như mía lùi, mà nó còn len lỏi, ẩn mình trong từng vật dụng trong sinh hoạt gia đình miền Tây. Mỗi một món đồ, từ cái chén, đôi đũa cho tới chiếc xuồng ba lá, đều oằn mình chở nặng biết bao câu chuyện về một thời khẩn hoang, về cuộc sống lam lũ mà đậm đà tình làng nghĩa xóm.

Bài viết này sẽ dắt bà con mình đi một vòng, ngắm nghía cho đã con mắt những vật dụng thân thương, quen thuộc đã cùng người dân miền Tây đi qua bao mùa mưa nắng.

>>> Xem thêm: Cái Cà Ràng Xưa: Hơi Ấm Gian Bếp Miệt Vườn Còn Mãi Với Thời Gian

Tổng Quan Về Vật Dụng Trong Sinh Hoạt Gia Đình Miền Tây

Nói về vật dụng trong sinh hoạt gia đình miền Tây, phải nói là nó đa dạng và độc đáo vô cùng. Do đặc thù xứ sở sông ngòi, kênh rạch chằng chịt, ruộng đồng mênh mông, nên đồ dùng trong nhà của bà con mình cũng chia thành mấy nhóm chính, phục vụ cho từng nhu cầu cụ thể: đồ dùng trong nhà bếp, dụng cụ làm nông, ngư cụ đánh bắt cá tôm, và những vật dụng gắn liền với đời sống thường ngày.

Cái hay của đồ dùng miệt sông nước là nó tận dụng tối đa những gì thiên nhiên ban tặng. Cây dừa, cây tre, cây sậy, đất sét… qua bàn tay khéo léo của ông cha ta đã hóa thành những món đồ bền chắc, hữu dụng mà lại đẹp một cách mộc mạc, chân quê.

Vật Dụng Trong Sinh Hoạt Gia Đình Miền Tây – Chái Bếp Thân Thương

Căn bếp của người miền Tây, hay còn gọi là “chái bếp”, thường được cất riêng biệt với nhà chính. Nó đơn sơ, vách lá, nền đất nhưng lại là nơi ấm cúng nhất, là trái tim của cả gia đình. Ở đó, có những vật dụng mà đứa con miền Tây nào đi xa cũng khắc khoải nhớ về.

Dụng Cụ Nấu Nướng Đậm Tình Quê

Cà ràng: Đây là một loại bếp lò làm bằng đất nung, có ba chân kiềng để đặt nồi. Bếp cà ràng nhỏ gọn, dễ di chuyển, nấu cơm bằng bếp này thì cơm ngon khỏi chê, có lớp cháy giòn rụm, thơm phức mùi khói rơm.

Nồi đất, nồi gang: Để nấu những món kho tộ trứ danh như cá kho tộ, thịt kho hột vịt, không gì qua được cái nồi đất. Nồi đất giữ nhiệt lâu, làm cho món ăn chín mềm, thấm đều gia vị. Còn nồi gang thì để nấu cơm, luộc rau là hết sẩy.

Chạn bát bằng tre/gỗ: Cái chạn hay cái gạc-măng-rê là nơi để úp chén, dĩa, đũa, muỗng cho ráo nước. Nó được làm bằng tre hoặc gỗ, có nhiều tầng, vừa thoáng mát vừa tránh được ruồi nhặng.

Cối xay bột, cối giã gạo: Hồi xưa chưa có máy móc hiện đại, nhà nào cũng có cái cối đá để xay bột làm bánh xèo, bánh bò, bánh ít. Tiếng cối đá lốc cốc mỗi sớm mai là âm thanh quen thuộc của xóm làng. Bên cạnh đó là cái cối cây, chày gỗ để giã gạo, giã tiêu, giã muối ớt.

Bảng Kê Chi Tiết Vật Dụng Trong Bếp Miền Tây

Vật Dụng Trong Sinh Hoạt Gia Đình Miền Tây – Bạn Đồng Hành Của Nhà Nông

Miền Tây là vựa lúa của cả nước. Cuộc sống của người dân gắn liền với đồng ruộng. Bởi vậy, bộ “đồ nghề” làm nông của bà con mình cũng phong phú, mỗi thứ một công dụng, giúp người nông dân “bán mặt cho đất, bán lưng cho trời”.

Từ Cuốc Đất, Phát Cỏ Đến Thu Hoạch

Cái phảng: Dùng để phát cỏ, mở đường, khai hoang. Có nhiều loại phảng như phảng giò nai, phảng cổ cò, mỗi loại phù hợp với địa hình và loại cỏ khác nhau. Lưỡi phảng sắc lẹm, vung lên vun vút, cỏ rạp xuống theo từng nhát.

Cái cuốc, cái xẻng (leng): Là những vật dụng không thể thiếu để xới đất, lên liếp trồng rau, đào mương dẫn nước.

Cái cày, cái bừa: Gắn liền với hình ảnh con trâu đi trước, cái cày theo sau. Đây là công cụ chính để làm đất tơi xốp trước khi gieo sạ.

Cái gàu sòng, gàu dai: Khi ruộng cần nước, người ta dùng gàu sòng, gàu dai để tát nước từ mương, rạch vào ruộng. Hình ảnh hai người đứng đối diện nhau, nhịp nhàng tát nước đã trở thành biểu tượng của sự cần cù, chịu khó.

Cái hái (lưỡi liềm): Dùng để gặt lúa. Mùa lúa chín, cả cánh đồng rộn ràng tiếng người cười nói, tiếng lúa sột soạt dưới những nhát hái điêu luyện.

Bảng Kê Chi Tiết Dụng Cụ Làm Nông Miền Tây

Vật Dụng Trong Sinh Hoạt Gia Đình Miền Tây – Sống Cùng Sông Nước

Ở miền Tây, con sông, con rạch như là đường quốc lộ. Ghe, xuồng là phương tiện đi lại chính. Cuộc sống mưu sinh cũng gắn liền với con cá, con tôm dưới nước. Do đó, hệ thống ngư cụ của bà con mình cũng vô cùng đặc sắc.

Đồ Nghề Bắt Cá Tôm Xứ Miệt Vườn

Xuồng ba lá, võ lãi: Đây là “đôi chân” của người dân sông nước. Chiếc xuồng nhỏ len lỏi khắp các kênh rạch để đi chợ, thăm bà con, hay để giăng câu, đặt lợp. Võ lãi (hay tắc ráng) thì có gắn máy, chạy nhanh hơn, dùng để đi xa.

Cái nơm: Dụng cụ bắt cá bằng tre, hình chuông, miệng rộng, đáy hẹp. Người ta úp nơm xuống nước ở những chỗ nghi có cá, rồi dùng tay thò vào trong để bắt.

Cái lọp, cái lờ: Làm bằng tre, hom lờ được vót nhọn chỉa vào trong khiến cá, tôm chui vào dễ nhưng ra thì không được. Người ta thường đặt lợp, lờ ở các dòng chảy, miệng cống.

Cái chài: Một loại lưới hình nón, chân lưới có gắn chì. Người quăng chài phải có kỹ thuật để lưới bung tròn đều trên mặt nước, chụp xuống đàn cá.

Cái đăng: Là một hình thức đánh bắt quy mô hơn, người ta dùng những tấm đăng (làm bằng tre, lưới) để chặn một khúc sông, rạch, đợi nước rút thì cá tôm sẽ kẹt lại.

Bảng Kê Chi Tiết Ngư Cụ và Phương Tiện Sông Nước

Vật Dụng Thân Quen Trong Đời Sống Thường Nhật

Ngoài những món đồ phục vụ cho lao động sản xuất, vật dụng trong sinh hoạt gia đình miền Tây còn có những món đồ tuy nhỏ bé nhưng lại không thể thiếu, góp phần tạo nên nếp sống, nếp nhà đặc trưng của người dân nơi đây.

Cái lu, cái khạp: Dùng để chứa nước mưa, nước sông đã lóng phèn để dùng trong sinh hoạt. Cái lu sành da bò đặt trước hiên nhà hứng những giọt nước mưa mát lành là hình ảnh bình dị, thân thương.

Bộ ván ngựa: Thay cho giường, nhiều gia đình ở miền Tây vẫn thích nằm trên bộ ván ngựa bằng gỗ. Trưa hè, nằm trên bộ ván mát rượi, đánh một giấc thì còn gì bằng.

Cái võng: Võng được mắc giữa hai hàng cột nhà, ngoài hiên hay dưới bóng cây râm mát. Là nơi ngả lưng nghỉ trưa, nơi người mẹ ru con ngủ bằng những điệu hò ầu ơ.

Áo bà ba, khăn rằn: Tuy không phải là vật dụng trong nhà, nhưng đây là trang phục truyền thống, là biểu tượng của người miền Tây. Chiếc áo bà ba mộc mạc cùng chiếc khăn rằn vắt vai tạo nên vẻ đẹp duyên dáng, chân chất.

Cuộc sống hiện đại đã mang đến nhiều vật dụng tiện nghi, thay thế dần những món đồ xưa cũ. Nhưng dù thế nào đi nữa, những vật dụng trong sinh hoạt gia đình miền Tây truyền thống vẫn mãi là một phần ký ức đẹp, là hồn cốt của văn hóa xứ sở sông nước Cửu Long. Nó nhắc nhở con cháu đời sau về một thời ông bà ta đã sống giản dị, cần cù và chan chứa nghĩa tình như thế nào.

>>> Xem thêm: Dìa miền Tây – Tưởng không vui mà vui không tưởng

BÀI VIẾT LIÊN QUAN